Spis treści
Streszczenie
10 października 2025 r. nasza społeczność zebrała się w Barcelonie, aby odkryć transformacyjny potencjał budownictwa mieszkaniowego kierowanego przez społeczność, aby uwzględnić obieg zamknięty, równość i sprawiedliwość w zielonej transformacji. Odwiedziliśmy dwa znaczące przykłady tych zasad w byłej przestrzeni przemysłowej Can Batlló, a następnie omówiliśmy z ekspertami i uczestnikami, jakie elementy są potrzebne, aby umożliwić tę transformację.
Z trzech prezentacji ekspertów wyłania się wyraźna zbieżność między spółdzielcze, instytucjonalne i systemowe podejścia do mieszkalnictwa jako infrastruktury dla sprawiedliwych transformacji. Barcelona i Katalonia wspólnie przeformułowują mieszkalnictwo nie tylko jako prawo socjalne, ale także jako prawo do życia. siła napędowa transformacji ekologicznej, gospodarczej i kulturowej. Począwszy od praktyki architektonicznej Lacola w zakresie samowystarczalności i koprodukcji, poprzez zakrojoną na szeroką skalę politykę miejską IMHAB w zakresie przystępnych cenowo mieszkań i modernizacji energetycznej, aż po systemowe ułatwianie i wizjonowanie przez Holona mieszkań kierowanych przez społeczność publiczną jako rozwiązania klimatycznego, wszystkie trzy wyrażają różne, ale uzupełniające się skale transformacji - od mikro (mieszkanie i społeczność) do makro (zarządzanie miastem i polityka krajowa). Razem pokazują one, że przejście w kierunku wystarczalności i odporności musi być przestrzennie zakorzenione, zbiorowo zarządzane i wspierane instytucjonalnie.
Wspólnym wątkiem jest przejście od mieszkalnictwa jako towaru do mieszkalnictwa jako dobra wspólnego, Wdrażanie opieki, partycypacji i odpowiedzialności za klimat w rozwój miast. Architektura spółdzielcza dostarcza innowacji społecznych; instytucje publiczne wnoszą potencjał, legitymizację i skalę; a ułatwianie przez Holona translokalnych sieci tworzy ramy tej konwergencji w ramach planetarnej narracji sprawiedliwości i zrównoważonego rozwoju. Rezultatem jest zarys nowy paradygmat “mieszkalnictwa prowadzonego przez społeczność publiczną”, gdzie transformacja ekologiczna, sprawiedliwość społeczna i demokratyczne rządy są współzależnymi wymiarami tej samej transformacji.
Wizyty na miejscu
Uczestnicy po raz pierwszy doświadczyli dwóch przykładów tego, w jaki sposób kierowana przez społeczność budowa środowiska zbudowanego nie tylko tworzy bardziej zrównoważone budynki, ale także buduje sąsiadów i wpływ społeczny w ramach wartości koncentrujących się na życiu, a nie zysku w ramach katalońskiej gospodarki społecznej i solidarnej.
Główne spostrzeżenia z wizyt to to, czego nie można uchwycić, czytając o tym, ale umieszczając ciało w takich przestrzeniach; doświadczając szczegółów konstrukcyjnych, przyziemnych historii, błędów i przejść stosowanych lokalnie.
Ulotka Bloc4
Ulotka La Borda
Prezentacje i dyskusja
Mieszkalnictwo kierowane przez społeczność i zrównoważone przemiany, Adrià Garcia i Mateu, Holon
Ogólne kadrowanie
Mieszkalnictwo prowadzone przez społeczność publiczną staje się Kluczowe rozwiązanie w zakresie klimatu i sprawiedliwości, łączenie reprodukcja społeczna, prawa mieszkaniowe, oraz transformacja ekologiczna. Prezentacja przedstawia spółdzielcze i wspólnotowe budownictwo mieszkaniowe jako część transformacyjna infrastruktura w ramach szerszego programu tylko przejścia - łącząc mikro (praktyki społeczności) i makro (ewolucję instytucjonalną). Kończy się argumentem za potrzebą wyartykułowania ogólnych ambitnych wizji przezwyciężenia kryzysu mieszkaniowego, nakreślając 4 różne przyszłości mieszkaniowe, o które toczy się dziś spór.
1. Kontekst i diagnoza
Sytuacja mieszkaniowa w Katalonii w ostatniej dekadzie
- Całkowite zasoby mieszkaniowe: 2,7 miliona domów.
- Struktura zatrudnienia:
- 44.3% własność (bez hipoteki)
- 31.7% własność (z hipoteką)
- 22% wynajem
- 2.1% mieszkalnictwo socjalne
- 44.3% własność (bez hipoteki)
- Wskaźniki ekonomiczne:
- €2,496/m² (średni nowy budynek)
- €4,952/m² (w Barcelonie)
- €1,577/m² (mieszkalnictwo publiczne)
- €2,496/m² (średni nowy budynek)
- 5571 osób bezdomnych; 12 446 eksmisji/rok; 58 930 osób wykluczonych mieszkaniowo.
- Koszty mieszkaniowe wynoszą niezrównoważone dla młodszych populacji (stosunek czynszu do wynagrodzenia 119%).
Wgląd: System mieszkaniowy w Katalonii jest strukturalnie niezrównoważony, z systemowy brak przystępności cenowej oraz poważne wykluczenie społeczne
2. Spółdzielczy ekosystem mieszkaniowy w Katalonii
Wskaźniki wzrostu
- 1 200 domów, 66 społeczności, Wzrost +41% (habitatge.coop, 2024) w mniej niż dekadę
- Barcelona staje się Europejskie odniesienie w niszy mieszkań spółdzielczych.
Bariery i mechanizmy
W prezentacji wymieniono wiele struktur bariery ekonomiczne, relacyjne, czasowe i kulturowe, wraz z przykładami, w jaki sposób projekty odniosły się do nich:
| Typ bariery | Przykładowy projekt | Mechanizm |
| Dostęp i przystępność cenowa | Mur | Priorytetowy dostęp do sprzedaży istniejącego budynku |
| Grunty i aktywa | Princesa | Dzierżawa gruntów/budynków publicznych |
| Finansowanie budowy | Titaranya, Ponent | Płatność publiczna lub dotacja oparta na płatności z góry |
| Finansowanie społecznościowe | Xicoira | Dotacje wspólnotowe na płatność z góry |
| Długoterminowe bezpieczeństwo | Sprawy Cal | “Fundusz ”Skrzynka bezpieczeństwa" na wypadek problemów z comiesięcznymi opłatami |
| Finansowanie partycypacyjne | La Borda | Pożyczki społecznościowe |
| Projektowanie integracyjne | Empriu, Renegà, Cal Tonal, Cal Blanxart, Balma, Closca, Walden XXI, Vida Inclusiva | Różnorodność typologii (płeć, międzypokoleniowość, pochodzenie, zdolności umysłowe, sytuacje kryzysowe) |
Wgląd: Nisza spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego w Katalonii stała się laboratorium sprawiedliwości mieszkaniowej, eksperymentując z modelami, które jednocześnie radzą sobie z nierównościami finansowymi, kulturowymi i relacyjnymi. Nadal jednak należy pokonywać bariery strukturalne.
3. Praktyki niszowe i potencjał transformacyjny
W oparciu o teorię przejścia (Geels, 2011; Meadows, 1999):
Mieszkalnictwo kierowane przez społeczność działa w następujących obszarach mikro, mezo, oraz makro poziomów, angażując się w:
- Budowa/remont domów (innowacja materiałowa)
- Tworzenie strategii i nowych organizacji (innowacja instytucjonalna)
- Współtworzenie polityki i lobbing (innowacja polityczna)
- Budowanie i dzielenie się wizjami (innowacja kulturowa)
Wgląd: Ruch ten nie tylko produkuje budynki, ale Aktywna rekonfiguracja zarządzania, działający jako nisza socjotechniczna w ramach sprawiedliwej transformacji.
4. Moment dla mieszkalnictwa i przyszłość będąca przedmiotem sporu
Prezentacja kończy się argumentami za paradygmatyczny moment dla mieszkań, gdzie centrum polityczne, które jest w rządzie, ma mieszkalnictwo w swoich głównych priorytetach.
Argumentuje, że poza koncentrowaniem się na konkretnych problemach społecznych lub środowiskowych i środkach politycznych, istnieje ogólna rozmowa na temat wizji, aby ukierunkować i dostosować wysiłki systemowe. W artykule nakreślono cztery wyłaniające się przyszłości obecne w Katalonii, które mogą znaleźć oddźwięk w innych krajach.
- Nowe ‘społeczeństwo właścicieli domów’ z nowym państwowym planem budowy i miękkimi kredytami hipotecznymi dla rodzin oraz ponowną centralizacją uprawnień w zakresie mieszkalnictwa z regionów takich jak Katalonia.
- Platformizacja mieszkalnictwa, gdzie kilku właścicieli w formie platformy cyfrowej koncentruje głównie prywatny park wynajmu.
- Krajowy Publiczny System Mieszkaniowy Katalonii, w którym model spółdzielni publicznej jest ważną częścią zarządzania zasobami mieszkaniowymi, gdzie zorganizowane społeczności uczestniczą zarówno w produkcji, jak i zarządzaniu mieszkaniami i gruntami.
- Socjalistyczna rewolucja, która zapewni pracownikom kontrolę nad jakością i bezpłatne powszechne mieszkania.
Ostateczne spostrzeżenia
- Mieszkania komunalne zarządzane przez społeczność to nie tylko rosnąca alternatywa, ale Strategiczna dźwignia dla sprawiedliwych i zrównoważonych przemian.
- The Ekosystem Barcelona-Katalonia buduje wielopoziomowa infrastruktura dóbr wspólnych, łącząc innowacje społeczne z ekologicznym zarządzaniem.
- Następnym krokiem jest instytucjonalizacja tej niszy bez utraty swojego transformacyjnego DNA - zapewniając, że polityka publiczna umożliwiać, a nie absorbować, praktyki prowadzone przez społeczność.
The związek między mieszkalnictwem, opieką i klimatem stanowi podstawę nowy paradygmat społeczno-polityczny na rok 2050.
Spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe, Cristina Gamboa, LACOL
Wymiary zrównoważonego rozwoju i wystarczalności:
1. Wymiar społeczny
- Udział użytkowników i kontekst lokalny jako sterowniki projektowe.
- Modele współistnienia i programy dostosowane do różnych profili.
- Transformacja publiczno-wspólnotowo-prywatna, odkrywanie nowych ról instytucjonalnych.
- Elastyczność typologiczna i zdolność adaptacji przestrzeni życiowych.
- Perspektywa płci zintegrowane z projektowaniem i zarządzaniem.
- Nowe typologie i regulacje nadaje się do modeli zbiorowego budownictwa mieszkaniowego.
2. Wymiar środowiskowy
- Świadomość i wspólne wartości jako podstawa do zmiany nawyków.
- Redukcja popytu i optymalizacja programu.
- Strategie aktywne i pasywne, z użytkownik odgrywający aktywną rolę w wydajności energetycznej.
- Systemy konstrukcyjne dostosowane do kryteriów środowiskowych.
- Monitorowanie i działania następcze aby zapewnić ciągłe doskonalenie.
3. Wymiar ekonomiczny
- Podejście przekrojowe, integrując zarówno koszty budowy, jak i koszty cyklu życia.
- Wspólna definicja programu i potrzeb jako strategia oszczędnościowa.
- Ponowne przemyślenie standardów aby dostosować je do realiów współpracy.
- Budowa etapowa oraz samokonstrukcja jako narzędzia do redukcji kosztów i wzmocnienia pozycji.
Proces i porównanie
- Porównanie między konwencjonalny oraz spółdzielcze projekty mieszkaniowestopień uczestnictwa, etapy samorozwoju i zaangażowanie społeczne.
- Autopromocja rozumiany jako proces transformacji, redefiniujący zarówno role zawodowe, jak i obywatelskie.
Wdrożenie
- Wprowadzenie nowe środki, działania, nawyki i rutyny przełożenie teorii “wystarczalności” na życie codzienne i zbiorowe zarządzanie budynkami.
Ostateczne spostrzeżenia
Architektura kooperacyjna nie tylko buduje struktury, ale także relacje i systemy zmian. Służy jako narzędzie do rozwoju wystarczalność oraz odporność społeczności, gdzie środowisko zabudowane staje się katalizatorem transformacji społecznej i środowiskowej.
Polityka mieszkaniowa Barcelony, Eduard Cabré, IMHAB, Rada Miasta Barcelony
Cel ogólny
Aby wzmocnić publiczna, przystępna cenowo i zrównoważona polityka mieszkaniowa w Barcelonie za pośrednictwem trzech głównych linii:
- Ochrona i zapobieganie podatność budynków mieszkalnych.
- Zwiększenie zapasów przystępnych cenowo mieszkań socjalnych.
- Renowacja i adaptacja istniejących zasobów w kierunku Neutralność klimatyczna i włączenie społeczne.
0. Kontekst: sytuacja mieszkaniowa w Barcelonie
- Tylko 1.5% zasobów mieszkaniowych ma charakter publiczny (Katalonia: 3,3%; znacznie poniżej średniej OECD).
- 44.6% populacji wydaje więcej niż 40% swoich dochodów na mieszkanie → wysokie obciążenie finansowe.
- Starzejąca się populacja: 21% powyżej 64 lat; malejąca liczba młodych osób.
- Słaba dostępność: 44% domów bez windy, do 69% w niektórych dzielnicach.
- Stare, nieefektywne zasoby mieszkaniowe: 83% budynków z oceną E lub gorszą; ograniczona poprawa izolacji ze względu na ograniczenia związane z dziedzictwem kulturowym i łagodny klimat.
Wgląd: Polityka mieszkaniowa musi jednocześnie uwzględniać przystępność cenową, wrażliwość energetyczną i starzenie się - zmierzając w kierunku zintegrowana renowacja i sprawiedliwość mieszkaniowa.
1. Chronić, zapobiegać i służyć
Narzędzia:
- Regulacja czynszu.
- Kupony na wynajem.
- Przepisy dotyczące apartamentów turystycznych.
Strategia: zmniejszenie presji rynku prywatnego na grupy znajdujące się w trudnej sytuacji i ograniczenie turystyki.
2. Zwiększenie zasobów mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo
2.1. Polityka gruntowa
- Aktywne wykorzystanie gruntów komunalnych do promowanie przystępnych cenowo mieszkań czynszowych.
- 100 bieżących projektów (2024) → ponad 6 000 sztuk, 30% dla młodzieży.
2.2. Innowacje w budownictwie
- Budownictwo uprzemysłowione (APROP, La Balma itp.)
- Skrócenie czasu budowy z 5 do 2 lat.
- Redukcja kosztów i wpływu na środowisko.
- Lepsza jakość, kontrola i wydajność.
- Skrócenie czasu budowy z 5 do 2 lat.
- Zamówienia publiczne obejmuje kryteria środowiskowe (≥30% redukcji CO₂ podczas budowy).
2.3. Modele rozwoju
- Bezpośrednie zarządzanie (IMHAB): wynajem, dzierżawa, relokacja.
- Rozwój delegowany poprzez dzierżawę gruntów fundacjom, spółdzielniom i deweloperom publicznym/prywatnym (Habitatge Metròpolis, INCASÒL).
Wgląd: Współpraca publiczno-społeczna i aktywne wykorzystanie gruntów publicznych to kluczowe strategie rozszerzania wpływu i konsolidacji. mieszkalnictwo jako dobro wspólne.
3. Zarządzanie mieszkaniami publicznymi
Wzmocniony zdolność gminy do rozwoju i zarządzania mieszkalnictwem jako klucz do zwiększenia skali.
IMHAB działa jako zintegrowana publiczna agencja mieszkaniowa, a nie tylko promotorem.
4. Polityka renowacji i transformacja klimatyczna
4.1. Dotacje na renowację (2016-2023)
- 67 093 jednostki mieszkalne objęte wsparciem, 172 mln euro alokacji.
- Skoncentruj się na efektywność energetyczna i poprawa dostępności (windy, fasady, obszary wrażliwe).
4.2. Next Generation EU
- 8 700 mieszkań (1,1% zasobów) otrzymało dotacje w wysokości 100,5 mln euro.
- Średnia oszczędność energii: 56%, z dopłatami do 80% dla najlepszych projektów.
- Połączone aktualizacje: wydajność + odnawialne źródła energii + dostępność.
- Średni rok budowy: 1945-1953 → starzejące się zasoby traktowane priorytetowo.
Wgląd: Polityka renowacji podwaja się jako łagodzenie zmiany klimatu i polityka równości społecznej. Zapewnienie jego ciągłości po zakończeniu finansowania UE ma kluczowe znaczenie.
5. Interesariusze i zarządzanie
- IMHAB: główny operator i koordynator.
- OHB (Obserwatorium Mieszkalnictwa w Barcelonie): dane i analiza.
- Katedra Studiów Mieszkaniowych w Barcelonie: współpraca akademicka.
- Wielopoziomowe zarządzanie: miasta, regionu, kraju i UE.
Wgląd: Polityka mieszkaniowa Barcelony stanowi instytucjonalny ekosystem innowacji, łącząc politykę, badania i społeczność.
6. Definicja i modele mieszkalnictwa socjalnego i przystępnego cenowo
- Mieszkalnictwo socjalne: skierowany do gospodarstw domowych o bardzo niskich dochodach; czynsz powiązany z procentem dochodu.
- Przystępne cenowo budownictwo mieszkaniowe (VPO): ograniczone czynsze (8,8-10 €/m²); stała przystępność gwarantowana ustawą 17/2019.
- W połączeniu z bonami czynszowymi → efektywne koszty w wysokości 200-400 EUR/miesiąc.
- Długoterminowa stabilność finansowa: IMHAB zatrzymuje 100% czynszów.
Czytanie strategiczne: eko-społeczna transformacja miast
- Zielona industrializacja → dźwignia do redukcji emisji i kosztów.
- Zarządzanie współpracą → zdecentralizowana, współtworzona polityka mieszkaniowa.
- Renowacja energetyczna + włączenie społeczne → dostosowany do neutralności klimatycznej do 2030 r.
- Równowaga terytorialna i pokoleniowa → priorytet dla mieszkań dla młodzieży i osób starszych.
- Polityka oparta na danych → monitorowanie, ocena i transfer wiedzy.
Ostateczne spostrzeżenia
Barcelona przechodzi od reaktywnej polityki mieszkaniowej do polityki strukturalny system mieszkaniowy oparty na odporności łączenie:
- Prawo do mieszkania,
- Transformacja energetyczna i
- Innowacje instytucjonalne.
Reprezentuje on wyłaniający się model miejska sprawiedliwość klimatyczna, gdzie mieszkanie jest zarówno infrastruktura społeczna i środowiskowa.